KIO 217/19 WYROK dnia 7 marca 2019 r.

Data: 20 maja 2019

Sygn. akt KIO 217/19 

WYROK 

  z dnia 7 marca 2019 r.  

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:  

Przewodniczący:   Anna Osiecka 

Członkowie:   

Anna Packo 

Katarzyna Prowadzisz 

Protokolant:            

Rafał Komoń 

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2019 r. 

w Warszawie odwołania wniesionego  

do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 lutego 2019 r. przez wykonawcę  SIMPLE 

Spółka 

Akcyjna 

siedzibą 

Warszawie 

postępowaniu 

prowadzonym  

przez  zamawiającego  Metro  Warszawskie  Spółka  z  ograniczoną  odpowiedzialnością  

z siedzibą w Warszawie 

przy udziale wykonawcy S&T Poland 

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą 

w  Warszawie

,  zgłaszającego  przystąpienie  do  postępowania  odwoławczego  po  stronie 

zamawiającego 

orzeka: 

1.  o

ddala odwołanie

2.  kosztami 

postępowania  obciąża  wykonawcę  SIMPLE  Spółka  Akcyjna  z  siedzibą  

w  Warszawie  i 

zalicza  w  poczet  kosztów  postępowania  odwoławczego  kwotę  

zł  00  gr  (słownie:  piętnaście  tysięcy  złotych  zero  groszy)  uiszczoną  

przez  wykonawcę  SIMPLE  Spółka  Akcyjna  z  siedzibą  w  Warszawie  tytułem  wpisu  

od odwołania. 


Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych 

(t.j.  Dz.  U.  z  2018  r.  poz.  1986  ze  zm.)  na  niniejszy  wyrok 

–  w  terminie 7 dni  od  dnia jego 

doręczenia  –  przysługuje  skarga  za  pośrednictwem  Prezesa  Krajowej  Izby  Odwoławczej  

do 

Sądu Okręgowego w Warszawie.  

Przewodniczący:   ……………………………………… 

Członkowie:   

………………………………………. 

………………………………………. 


Sygn. akt KIO 217/19 

U z a s a d n i e n i e  

Metro  Warszawskie  Spółka  z  ograniczoną  odpowiedzialnością  z  siedzibą  w 

Warszawie,  dalej  „Zamawiający”,  prowadzi  w  trybie  przetargu  nieograniczonego 

postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn. Dostawa, wdrożenie, utrzymanie i 

rozwój systemu ERP wraz z Szyną Integracyjną oraz środowiskiem utrzymaniowym usług 

Paas. 

Postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 

2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. t.j. z 2018 r. poz. 1986 ze zm.), dalej „ustawa 

Pzp”.  Ogłoszenie  o  zamówieniu  zostało  opublikowane  w  Dzienniku  Urzędowym  Unii 

Europejskiej w dniu 11 grudnia 2018 r. pod numerem 2018/S 238 - 544008. 

W dniu 7 lutego 2019 r. wykonawca Simple Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, 

dalej „Odwołujący”, wniósł odwołanie, zarzucając Zamawiającemu naruszenie: 

art. 10b w zw. z art. 10a ust. 1 i 5 w zw. z art. 86 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy 

Pzp 

poprzez  niezapewnienie  przez  Zamawiającego,  aby  narzędzia  i  urządzenia 

wyko

rzystywane  do  komunikacji  z  wykonawcami  przy  użyciu  środków  komunikacji 

elektronicznej oraz ich właściwości techniczne nie ograniczały wykonawcom dostępu 

do  postępowania  o  udzielenie  zamówienia,  tj.  sprawnej  Platformy  Zakupowej 

działającej prawidłowo, za pomocą której, do upływu terminu składania ofert możliwe 

było  skuteczne  złożenie  oferty  przez  wszystkie  zainteresowane  podmioty,  co 

uniemożliwiło  Odwołującemu,  bez  jego  winy,  z  przyczyn  leżących  po  stronie  ww. 

p

latformy,  skuteczne  złożenie  przygotowanej  oferty  w  postępowaniu,  pomimo,  że 

Odwołujący  dokonał  wszelkich  obowiązków  na  nim  spoczywających  mających  na 

celu złożenie tej oferty przed upływem terminu składania ofert, 

art.  93  ust.  1  pkt  7  w  zw.  z  art.  7  ust.  1  i  2  ustawy  Pzp  poprzez  zaniechanie 

uniewa

żnienia postępowania w sytuacji, gdy brak możliwości skutecznego złożenia 

przez  Odwołującego  oferty  z  powodów  wskazanych  w  zarzucie  nr  1,  tj.  dokonania 

czynności  jednorazowej,  której  nie  można  powtórzyć,  stanowi  niemożliwą  do 

usunięcia  wadę  postępowania  uniemożlwiającą  zawarcie  niepodlegającej 

unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. 

Odwołujący  wniósł  o  uwzględnienie  odwołania  i  nakazanie  Zamawiającemu 

unieważnienia  wszystkich  czynności  dokonanych  w  postępowaniu  oraz  unieważnienie 

samego  postępowania.  Odwołujący  wniósł  również  o  dopuszczenie  i  przeprowadzenie 

dowodu  z  zeznań  świadków:  M.  K.,  P.  N.,  A.  L.,  wszyscy  na  okoliczności  przebiegu 

składania oferty przez Odwołującego oraz funkcjonowania platformy Marketplanet w dniu 

upływu  terminu  składania  ofert.  Następnie  na  posiedzeniu  zmodyfikował  wniosek 


dowodowy wnosząc jedynie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka 

A. L. 

Odwołujący wskazywał, że przed terminem składania ofert, tj. dnia 28 stycznia 2019 

r.,  przed  godziną  12:00,  przedstawiciele  Odwołującego  zalogowali  się  do  platformy 

Marketplanet  i  podjęli  czynności  mające  na  celu  złożenie  oferty,  zgodnie  ze  sposobem 

funkcjonowania wspomnianej platformy oraz postanowieniami pkt 15 SIWZ - Opis sposobu 

przygotowania oferty. Dwukrotnie 

wypełniali niezbędne dane (pkt 15.2.3. SIWZ), załączali 

wymagane  dokumenty  i  JEDZ  w  odpowiednich  formatach  (pkt  15.2.3  i  4  SIWZ)  oraz 

przesyłali  ofertę  do  Zamawiającego  (za  pomocą  wyboru  polecenia  „złóż  ofertę” 

wyświetlającego się na ekranie komputera). Druga próba miała miejsce o godzinie 11:50. 

Po drugim uruchomieniu procedury wysyłania oferty (tj. wyborze polecenia „złóż ofertę”), 

system  platformy  Marketplanet  wyświetlał  na  ekranie  komputera  działanie  procesu 

wysyłania, który nie zmieniał się aż do upływu terminu składania ofert oraz długo jeszcze 

po upływie tego terminu.  

Odwołujący  podnosił,  że  zalogowanie  się  do  platformy  Marketplanet  z  innego 

komputera, podczas trwającego cały czas procesu wysyłania oferty, umożliwiło uzyskanie 

raportu, który informował o statusie jej złożenia. W stopce raportu umieszczona została data 

i  godzina  mające  oznaczać  czas  wygenerowania  dokumentu  (28.01.2019  r.  godz. 

11:50:10),  który  w  rzeczywistości  podaje  godzinę  wysłania  oferty  przez  Odwołującego 

(wyboru polecenia „złóż ofertę”), a nie uzyskania raportu, który to dokument został uzyskany 

o  godz.  11:58.  Ponadto,  w  stopce  przedmiotowego  dokumentu  widnieje  komunikat: 

„Formularz  oferty  (niezłożonej)”,  mimo,  że  Odwołujący  dokonało  wszelkich  niezbędnych 

czynności,  które  skutkować  powinny  złożeniem  oferty.  Co  istotne,  komputer,  z  którego 

złożono  ofertę  był  na  stałe  podłączony  do  sieci  internetowej,  a  strony  internetowe  były 

aktywne przez cały okres wysyłania oferty. 

Odwołujący zaznaczał, że w świetle postanowień pkt 15 SIWZ, na czynność złożenia 

oferty  (a  więc  na  zakres  obowiązków  wykonawcy,  który  chce  złożyć  ofertę  w  platformie 

Marketplanet)  składa  się:  zalogowanie  do  platformy,  wypełnienie  niezbędnych  danych, 

załączenie dokumentów oraz wybór polecenia „złóż ofertę”, co stanowi ostatnią możliwą do 

wykonania  operację,  po  której,  wskutek  działania  platformy,  oferta  powinna  zostać 

przesłana  do  Zamawiającego.  Wskazywał,  że  platforma  Marketplanet  nie  umożliwia 

użytkownikom,  po  wypełnieniu  niezbędnych  danych  oraz  załączeniu  dokumentów, 

wy

konania  odrębnych  czynności  zapisania,  a  następnie  złożenia  oferty.  W  tej  sytuacji, 

dostępna jest jedynie polecenie „złóż ofertę”, z której skorzystał Odwołujący. Innymi słowy, 

opcja  ta,  wymusza  wprowadzenie  wszystkich  wymaganych  danych  i  załączników,  a 

na

stępnie  równocześnie  zapisuje  i  udostępnia  całość  oferty  Zamawiającemu.  Zarówno 


Odwołujący,  jak  i każdy  inny  użytkownik  platformy  nie mieli  zatem  możliwości  wyłącznie 

zapisania oferty bez jej złożenia w postępowaniu. 

Odwołujący  podkreślał  także,  że  dopiero  wybór  polecenia  „złóż  ofertę”  umożliwia 

użytkownikowi  pobranie raportu,  o którym mowa wyżej  i który  stanowi  potwierdzenie,  że 

użytkownik  wypełnił  wszystkie niezbędne dane, dodał  załączniki  i  wybrał  polecenie „złóż 

ofertę”, a więc dokonał wszystkich wymaganych czynności mających na celu jej złożenie. 

P

rzyczyną  niezłożenia  przez  Odwołującego,  w  sposób  skuteczny  przygotowanej  w 

postępowaniu  oferty  było  wadliwe  działanie  platformy  Marketplanet  -  załączony  raport 

wskazuje bowiem, że przedstawiciele Odwołującego wypełnili wszystkie niezbędne dane i 

załączyli konieczne dokumenty, a następnie wysłali ofertę za pomocą tej platformy, która to 

oferta,  nie  d

otarła na czas do Zamawiającego. Ostatnią możliwą do  wykonania operacją 

było użycie polecenia „złóż ofertę”, którą to przedstawiciele Odwołującego wykonali przed 

terminem składania ofert. 

Brak  zapewnienia  przez  Zamawiającego  (niezależnie  od  jego  winy)  odpowiednich 

narzędzi stanowi bez wątpienia naruszenie przepisów ustawy Pzp. Ogranicza to bowiem 

prawo wszystkich zainteresowanych wykonawców do skutecznego złożenia swojej oferty, 

na  przygotowanie  której  nierzadko  czynią  oni  istotne  nakłady,  zarówno  finansowe  jak  i 

osobowe.  Wspomniane  naruszenie,  w  postaci  niezapewnienia  odpowie

dnich  narzędzi  i 

urządzeń, o których mowa w art. 10b ustawy Pzp, prowadzące do uniemożliwienia złożenia 

oferty  wszystkim  zainteresowanym  wykonawcom,  może  prowadzić  do  unieważnienia 

umowy  o  udzielenie  zamówienia  publicznego.  Otwarcie  ofert  złożonych  w  postępowaniu 

jest czynnością jednorazową, której nie sposób powtórzyć. Tym samym, brak jest środków 

prawnych,  które  w  danym,  konkretnym  postępowaniu  konwalidować  mogą  pozbawienie 

danego  wykonawcy  możliwości  złożenia  swojej  oferty.  Odwołujący  zaznaczał,  że 

przedstawione  przez  niego  stanowisko,  znajduje  potwierdzenie  w  wyroku  KIO  z  dnia  14 

stycznia 2019 r. sygn. akt 2671/18. 

Do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego przystąpił wykonawca 

S&T  Poland  Spółka  z  ograniczoną  odpowiedzialnością  z  siedzibą  w  Warszawie,  dalej 

„Przystępujący”, wnosząc o oddalenie odwołania w całości.  Pismem z dnia 27 lutego 2019 

r. Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie, wnosząc o jego oddalenie w całości.  

Uwzględniając  dokumentację  z  przedmiotowego  postępowania  o  udzielenie 

zamówienia publicznego, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska 

stron,  oraz  uczestników  postępowania  odwoławczego,  złożone  w  pismach 

procesowych, jak też podczas rozprawy, Izba stwierdziła, iż odwołanie nie zasługuje  

na uwzględnienie. 


Izba  dopuściła  w  niniejszej  sprawie  dowody  z  dokumentacji  postępowania,  

w  szczególności:  z  protokołu  postępowania  o  udzielenie  zamówienia,  ogłoszenia  

o zamówieniu, postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Izba wzięła również 

pod  uwagę  stanowiska  wyrażone  w  odwołaniu  oraz  odpowiedzi  na  odwołanie,  piśmie 

procesowym  Przystępującego,  a także  oświadczenia  i  stanowiska  stron  i  uczestnika 

postępowania odwoławczego wyrażone ustnie do protokołu posiedzenia i rozprawy w dniu 4 

marca 2019 r. Izba 

dopuściła i przeprowadziła dowód zawnioskowany przez Odwołującego, tj. 

dowód z zeznań świadka Pani A. L. 

Uwzględniając powyższe, Izba ustaliła i zważyła, co następuje. 

Zamawiający  prowadzi  postępowanie  o  udzielenie  zamówienia  publicznego 

z  zastosowaniem  przepisów  ustawy  Prawo  zamówień  publicznych  wymaganych  przy 

procedurze,  której  wartość  szacunkowa  zamówienia  przekracza  kwotę  określoną 

w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych. 

Izba  stwierdziła,  że  nie  zachodzą  przesłanki  do  odrzucenia  odwołania,  o  których 

stanowi  art.  189  ust.  2  ustawy  Prawo  zamówień  publicznych  i  oddaliła  wniosek 

Przy

stępującego  o  odrzucenie  odwołania.  Izba  uznała,  że  kopia  pełnomocnictwa  z  dnia  5 

lutego  2019  r.  dla  Pana  W.  S.

,  załączona  do  odwołania  była  wystarczającym  dowodem 

potwierdzającym  umocowanie  wskazanej  osoby  do  działania  w  imieniu  i  na  rzecz 

Odwołującego w niniejszym postępowaniu, w szczególności w zakresie wnoszenia odwołań. 

W ocenie składu orzekającego przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące pełnomocnictw znajdą 

zastosowanie 

w postępowaniu odwoławczym przed Izbą. Przepisy te regulują pełnomocnictwo 

materialne

, a nie procesowe, nie wskazując jednocześnie jakiejś szczególnej formy dla niego. 

W

yjątek stanowi w tym zakresie pełnomocnictwo ogólne, które nie znajduje odniesienia w tym 

przypadku 

– art. 99 § 2 Kc (vide: wyrok KIO z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 

W ocenie Izby, wystarczającym potwierdzeniem faktu, że wskazane pełnomocnictwo 

zostało  udzielone  jest  kopia  tego  pełnomocnictwa  potwierdzona  przez  pełnomocnika  za 

zgodność z oryginałem, co jest ugruntowane w orzecznictwie i praktyce Izby. Przystępujący 

zaś nie kwestionował okoliczności, że pełnomocnictwo to nie zostało w ogóle udzielone, czy 

też  tego,  że  jego  zakres  jest  niewystarczający,  lecz  wyłącznie  samą  formę.  Wobec 

powyższego Izba stwierdziła, iż nie ma podstaw do odrzucenia odwołania, uwzględniając treść 

i zakres czynności wskazanych w pełnomocnictwie, a także mając na uwadze fakt, że zostało 

ono potwierdzone za zgodność z oryginałem przez osobę prawidłowo umocowaną.  

Krajowa  Izba  Odwoławcza  stwierdziła,  że  Odwołujący  posiada  interes  w  uzyskaniu 

przedmiotowego  zamówienia,  kwalifikowanego  możliwością  poniesienia  szkody  w  wyniku 


naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy, o których mowa w art. 179 ust. 1 ustawy 

Prawo zamówień publicznych, co uprawniało go do złożenia odwołania.  

I

zba uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. 

Odnosząc  się  do  zarzutu  zaniechania  zapewnienia  odpowiednich  narzędzi 

wykorzystywanych do komunikacji z wykonawcami, uniemożliwiając Odwołującemu złożenie 

oferty, Izba ustaliła, że przedmiotem zamówienia jest dostawa, wdrożenie, utrzymanie i rozwój 

systemu  ERP  wraz  z  Szyną  Integracyjną  oraz  środowiskiem  utrzymaniowym  usług  PaaS. 

Zgodnie  z  pkt  15  Opis  sposobu  przygotowania  oferty 

Specyfikacji  Istotnych  Warunków 

Zamówienia, dalej „SIWZ”:  15.1 Wymagania podstawowe. 

Każdy Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę. 

Ofertę należy przygotować ściśle według wymagań określonych w SIWZ. 

Oferta  musi  być  podpisana  przez  osoby  upoważnione  do  reprezentowania 

Wykonawcy  (Wykonawców  wspólnie  ubiegających  się  o  udzielenie 

zamówienia). Oznacza to, iż jeżeli z dokumentu(ów) określającego(ych) status 

prawny  Wykonawcy(ów)  lub  pełnomocnictwa  (pełnomocnictw)  wynika,  iż  do 

reprezentowania  Wykonawcy(ów)  upoważnionych  jest  łącznie  kilka  osób 

dokumenty w

chodzące w skład oferty muszą być podpisane przez wszystkie te 

osoby. 

Upoważnienie  osób  podpisujących  ofertę  wynikać  musi  bezpośrednio  z 

dokumentów dołączonych do oferty. Oznacza to, że jeżeli upoważnienie takie 

nie  wynika  wprost  z  dokumentu  stwierdzającego  status  prawny  Wykonawcy 

(odpisu  z  właściwego  rejestru)  to  do  oferty  należy  dołączyć  pełnomocnictwo 

wystawione przez osoby do tego upoważnione. 

Wykonawca ponosi wszelkie koszty  związane  z  przygotowaniem i  złożeniem 

oferty. 

Oferta  musi  być  sporządzona  w  języku  polskim  i  mieć  formę  elektroniczną. 

Dokumenty sporządzone w języku obcym są składane wraz z tłumaczeniem na 

język polski, poświadczonym przez Wykonawcę. 

Forma oferty. 

Ofertę  wraz  z  załącznikami  (w  tym  JEDZ)  należy  przesłać  w  postaci 

elektronicznej 

opatrzonej 

kwalifikowanym 

podpisem 

elektronicznym. 

Oświadczenia  podmiotów  składających  ofertę  wspólnie  oraz  podmiotów 

udostępniających potencjał składane na formularzu JEDZ powinny mieć formę 

dokumentu 

elektronicznego, 

podpisanego 

kwalifikowanym 

podpisem 


elek

tronicznym  przez  każdego  z  nich  w  zakresie  w  jakim  potwierdzają 

okoliczności, o których mowa powyżej. 

Środkiem komunikacji elektronicznej, służącym złożeniu JEDZ i Oferty wraz z 

załącznikami przez wykonawcę, jest Platforma zakupowa Zamawiającego. 

15.2.3  Wykonawca 

składa  ofertę  uzupełniając  przygotowany  przez  Zamawiającego 

formularz 

dostępny  na  Platformie  Zakupowej  Zamawiającego.  Następnie 

Wykonawca, w polu 

, Dokumenty”, dodaje załączniki do oferty (za wyjątkiem 

formularza JEDZ) przy użyciu przycisku „Dodaj dokument”. 

Wykonawca  wypełnia  JEDZ,  tworząc  dokument  elektroniczny.  Wykonawca 

może  korzystać 

narzędzia  ESPD  dostępnego  pod  adresem 

https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/espd/filter?lang=pl 

lub 

innych 

dostępnych narzędzi lub oprogramowania, które umożliwiają wypełnienie JEDZ 

i utworzenie dokumentu elektronicznego, w jednym z formatów określonych w 

pkt 15.2.5. 

a) 

Po  stworzeniu  lub  wygenerowaniu  przez  wykonawcę  dokumentu 

elektronicznego JEDZ, Wykonawca, którego dany JEDZ dotyczy, podpisuje 

ww.  dokument  kwalifikowanym  podpisem  elektronicznym,  wystawionym 

przez  dostawcę  kwalifikowanej  usługi  zaufania,  będącego  podmiotem 

świadczącym  usługi  certyfikacyjne  podpis  elektroniczny,  spełniające 

wymogi  bezpieczeństwa  określone  w  ustawie  (Ustawa  z  dnia  5  września 

2016  r. 

—  o  usługach  zaufania  oraz  identyfikacji  elektronicznej  (Dz.  U.  z 

2016 r. poz. 1579 ze zm.).

b) 

W  przypadku  podpisywania  przez  Wykonawcę  JEDZ  podpisem 

zewnętrznym Wykonawca spakuje pliki (podpis + JEDZ) w jedno archiwum 

(Zamawiający  dopuszcza  formaty  .zip  i  .7z)  i  spakowany  plik  umieści  na 

Platformie Zakupowej Zamawiającego. 

c) 

Wypełnione  formularze  JEDZ  wszystkich  Wykonawców  wspólnie 

ubiegających  się  o  udzielenie  zamówienia  winny  zostać  złożone  razem 

przez jednego z Wykonawców. 

d) 

W przypadku składania JEDZ na wezwanie w trybie art. 26 ust. 3 ustawy 

Wykonawca  złoży  formularz  JEDZ  w  formie  elektronicznej  opatrzonej 

kwalifikowanym  podpisem  elektronicznym  w  jednym  z  formatów 

określonych  powyżej  w  formie  załącznika  do  wiadomości  przesłanej  za 

pośrednictwem Platformy Zakupowej Zamawiającego. 


Zamawiający dopuszcza następujący format przesyłanych danych: .pdf, .doc, 

.docx, . rtf, .odt

W przypadku złożenia formularza oferty, załączników lub JEDZ w innej formie 

niż  określona  powyżej  lub  złożenia  załączników  lub  JEDZ  w  innym  formacie 

pliku  niż  określony  w  SIWZ  Zamawiający  uzna,  iż  Wykonawca  nie  złożył 

odpowiednio oferty, załączników lub JEDZ. 

UWAGA! 

Złożenie Oferty, załączników lub JEDZ na nośniku danych (np. CD, pendrive) lub 

w  wiadomości  e-mail  jest  niedopuszczalne,  nie  stanowi  bowiem  jego  złożenia 

przy użyciu środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy 

z dnia 18 

lipca 2002 0 świadczeniu usług drogą elektroniczną. 

Datą  złożenia  oferty  przez  Wykonawcę  będzie  data  złożenia  oferty  do 

Zamawiającego za pośrednictwem Platformy Zakupowej (wyświetlana w polu 

„Podsumowanie"). 

Wpierw  p

odkreślenia  wymaga,  że  postępowanie  przed  Izbą  jest  postępowaniem 

kontradyktoryjnym, a z istoty tego post

ępowania wynika, że spór toczą strony postępowania i 

to one mają obowiązek przedstawiania dowodów, z których wywodzą określone skutki prawne 

myśl art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu 

tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten wyraża dwie ogólne reguły, a mianowicie wymaganie 

udowodnienia  powoływanego  przez  stronę  faktu,  powodującego  powstanie  określonych 

skutków prawnych oraz usytuowanie ciężaru dowodu danego faktu po stronie osoby, która z 

faktu tego wywodzi skutki prawne. Reguła ta, znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 190 

ust.  1  ustawy  Pzp  zdanie  pierwsze,  który  implementuje  zasady  kodeksowe  na  grunt 

postępowania  odwoławczego  przed  Krajową  Izbą  Odwoławczą,  i  stanowi,  że   strony  i 

uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia 

faktów, z których wywodzą skutki prawne (por. m.in. wyrok KIO z dnia 31 stycznia 2017 r., 

sygn. akt KIO 141/17; wyrok KIO z dnia 9 lipca 2016 r., sygn. akt KIO1591/16).  

Ponadto jak wskazał Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku z dnia 19 marca 2008 r. 

(sygn. akt XIX Ga 92/08) w 

postępowaniu odwoławczym przed KIO to strony postępowania, a 

nie  Izba  winna  poszukiwać  i  wykazać  dowody  na  poparcie  swoich  twierdzeń.  Zatem 

obowiązkiem  strony,  na  której  spoczywa  ciężar  dowodu  jest  wskazanie  wszystkich 

okoliczności,  od  których  zależy  powodzenie  wnoszonego  odwołania.  Podobne  stanowisko 

przedstawił Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V Ca 

571/08), stwierdzając, że kontradyktoryjny charakter postępowania odwoławczego przed KIO 


pozostawia  i

nicjatywę  dowodową  stronom,  nie   nakładając  na  KIO  obowiązku  ustalenia 

prawdy materialnej.  

W  toku  postępowania  odwoławczego  to  Odwołujący  jest  „stroną  ofensywną”  i  jako 

propagator  zaskarżenia  przedstawia  argumenty,  przemawiające  za  uznaniem  czynności 

Zamawiającego  jako  niezgodnej  z  prawem  i  obowiązany  jest  niezgodność  tę 

udowodnić. Zgodnie  z  regułą  płynącą  z  art.  190  ust.  1  ustawy  Pzp,  to  na  Odwołującym 

spoczywa  c

iężar  dowiedzenia,  że  stanowisko  Zamawiającego  jest  nieprawidłowe.  Ciężar 

dowodu  rozumieć  należy  z  jednej  strony  jako  obarczenie  strony  procesu  obowiązkiem 

przekonania Krajowej Izby Odwoławczej dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej 

konsekwenc

jami zaniechania realizacji tego obowiązku lub jego nieskuteczności, którymi jest 

zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik postępowania. (vide: wyrok KIO z dnia 18 stycznia 

2018 r., sygn. akt KIO 9/18). 

Powyższa argumentacja znajduje również zastosowanie wobec 

zarzutu wadliwości działania systemu informatycznego uniemożliwiającego złożenie oferty. 

W  pierwszej  kolejności  abstrahując  od  stanu  faktycznego  niniejszej  sprawy,  należy 

podnieść, że Izba podziela pogląd, że co do zasady sytuacja, w której wykonawca z powodu 

wadliwości działania systemu informatycznego nie może złożyć oferty, jest podstawą do tego, 

aby  zamawiający  unieważnił  postępowanie. Stosownie  do  art.  10a  ust.  1  ustawy  Pzp  w 

postępowaniu o udzielenie zamówienia komunikacja między zamawiającym a wykonawcami, 

w  szczególności  składanie  ofert  oraz  JEDZ,  odbywa  się  przy  użyciu  środków  komunikacji 

elektronicznej. W celu umożliwienia prawidłowej komunikacji, o której mowa wyżej, zgodnie z 

art. 10b ustawy Pzp, Zamawiający zapewnia, aby narzędzia i urządzenia wykorzystywane do 

komunikacji  z  wykonawcami  przy  użyciu  środków  komunikacji  elektronicznej,  oraz  ich 

właściwości  techniczne  były  niedyskryminujące,  ogólnie  dostępne  oraz  interoperacyjne  z 

produktami służącymi elektronicznemu przechowywaniu, przetwarzaniu i przesyłaniu danych 

będącymi  w  powszechnym  użyciu  oraz  nie  mogły  ograniczać  wykonawcom  dostępu  do 

postępowania. 

Zgodnie  z  art.  93  ust.  1  pkt  7  ustawy  Pzp,  zamawiający  unieważnia  postępowanie  o 

udzielenie  zamówienia,  jeżeli  postępowanie  obarczone  jest  niemożliwą  do  usunięcia  wadą 

uniemożliwiającą  zawarcie  niepodlegającej  unieważnieniu  umowy  w  sprawie  zamówienia 

publicznego. Z przepisu wynika, że postępowanie podlega unieważnieniu, jeżeli wystąpiła w 

nim taka wada, która powoduje, że umowa zawarta w wyniku tego postępowania, podlegałaby 

unieważnieniu.  Przesłanki  unieważnienia  umowy  w  sprawie  zamówienia  publicznego 

przewidziane zostały w art. 146 ust. 1 i 6 ustawy Pzp. Zgodnie z art. 146 ust. 6 ustawy Pzp 

Prezes Urzędu może wystąpić do sądu o unieważnienie umowy w przypadku dokonania przez 

zamawiającego  czynności  lub  zaniechania  dokonania  czynności  z  naruszeniem  przepisu 

ustawy,  które  miało  lub  mogło  mieć  wpływ  na  wynik  postępowania.  Z  przepisu  wynika,  że 


podstawą  do  unieważnienia  umowy  jest  naruszenie  przez  zamawiającego  przepisu  ustawy 

Pzp w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik postępowania, tj. na wybór oferty.  

Brak  możliwości  złożenia  oferty  z  przyczyn  wynikających  z  działania  narzędzia 

informatycznego,  za pomocą którego  prowadzone jest  postępowanie, może mieć wpływ  na 

wynik  tego  postępowania,  ponieważ  zostaje  ograniczona  uczciwa  konkurencja,  a  ponadto 

istnieje możliwość, że wykonawca, któremu system uniemożliwił złożenie oferty, mógłby złożyć 

ofertę, która mogłaby się okazać najkorzystniejsza. Tym samym w takiej sytuacji co do zasady 

zachodzi konieczność unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 w zw. z 

art.  146  ust.  6  ustawy  Pzp. 

Aby  jednak  wyżej  wskazana  podstawa  do  unieważnienia 

postępowania zachodziła, musi zostać wykazane, że brak możliwości złożenia oferty wynikał 

z  wadliwości  działania  systemu  informatycznego,  czyli  z  przyczyn  od  wykonawcy 

niezależnych. (vide: wyrok KIO z dnia 14 stycznia 2019 r., sygn. akt KIO 2671/18). 

W  niniejszej  sprawie  Odwołujący  przedstawił  wraz  z  odwołaniem  załącznik  nr  6, 

zatytułowany „zrzut z ekranu komputera, za pomocą którego złożono ofertę, ukazujący sposób 

działania  platformy  Marketplanet  po  wysłaniu  oferty”.  Z  załącznika  tego  wynika,  że  przy 

składaniu  oferty  korzystano  z  przeglądarki  Edge.  Natomiast  na  rozprawie  Odwołujący 

przedłożył jako dowód nr 1 wydruk przedstawiający wersję przeglądarki Internet Explorer na 

okoliczność,  że  używany  przez  niego  sprzęt  spełniał  wymagania  określone  przez 

Zamawiającego,  niemniej  niepotwierdzający,  że  z  tejże  przeglądarki  korzystano  w  chwili 

składania  ofert.  Na  pytanie  pełnomocnika  Zamawiającego,  skierowane  do  świadka,  z  jakiej 

przeglądarki  w  dniu  28  stycznia  logował  się  świadek,  świadek  odpowiedział,  iż  robił  to 

automatycznie, na początku dostał SIWZ i chyba domyślnie korzystał z przeglądarki Edge. Na 

pytanie  zaś  czy  za  każdym  razem  korzystał  z  tej  samej  przeglądarki  internetowej,  świadek 

odpowiedział,  że  tak.  Natomiast  na  pytanie  pełnomocnika  Przystępującego,  czy  świadek 

sprawdził ustawienia w przeglądarce, świadek odpowiedział, że nie. 

Zamawiający przedstawił natomiast na rozprawie m.in. pismo z dnia 8 lutego 2019 r. pt. 

oświadczenie spółki Otwarty Rynek Elektroniczny S.A. w sprawie usterki Platformy Aukcyjnej 

wykorzystywanej  przez  Biuro  Zamówień  Publicznych  Urzędu  m.st.  Warszawy,  z  której 

korzysta również Zamawiający,  stwierdzające, że „w związku z zastrzeżeniami dotyczącymi 

możliwości  składania  ofert  w  postępowaniu  WP.25.00276.2018.S.W.JAWO,  dokonaliśmy 

analizy logów z dnia 28.01.2019. Przeanalizowane logi, nie wskazują na występowanie błędów 

uniemożliwiających  użycie  podpisu  elektronicznego,  przy  składaniu  oferty.  Firma  Simple, 

zgłaszająca  zastrzeżenia,  zapisała  swoją  ofertę  o  godzinie  11:50,  nie  dokonując  później 

żadnych  odnotowanych  kroków,  dotyczących  próby  jej  złożenia.  Jednocześnie  o  godzinie 

11:54, inna z firm biorących udział w postępowania, złożyła prawidłowo podpisaną ofertę. W 

naszym  logu,  oraz  na  dostarczonym  przez  wykonawcę  Screanie  widać,  że  używana  była 


przeglądarka Edge, która oficjalnie nie jest wspierana przez dostawcę kontrolki używanej do 

podpisu  firmy  KIR. 

Zarejestrowane  zostało  to  w  logach  systemu:  Mozilla/5.0  (Windows  NT 

10.0;  Win64;  x64)  AppleWebKit/537.36  (KHTML,  like  Gecko)  Chrome/64.O.3282.140 

Safari/537.36 Edge/17.17134. Wykonawca 

nie kontaktował się z naszym wsparciem.” 

Dodatkowo,  Zamawiający  przedstawił  pismo  z  Marketplanet  z  dnia  1  marca  2019  r., 

adresowane do Odwołującego, w którym wskazano, że w dniu 28 stycznia 2019 r. Platforma 

Zakupowa działała prawidłowo. W tym czasie nie wystąpiły błędy w działaniu systemu, a w 

szczególności błędy, które mogłyby zakłócić proces składania ofert. Następnie Zamawiający 

przedłożył pisma z Krajowej Izby Rozliczeniowej, gdzie w piśmie z dnia 10 września 2018 r. 

stwierdzono,  że  Komponenty  programistyczne  Szafir  SDK  działają  obecnie  w 

najpopularniejszych przeglądarkach, tj. w Internet Explorer, Google Chrome, Mozilla Firefox, 

czy Opera. Dołączenie obsługi przeglądarki Microsoft Edge, z uwagi na mały odsetek klientów 

z  niej  korzystających  zostało  przez  nas  zaplanowane  w  późniejszym  terminie.  W  zakresie 

rozwoju tego produktu mamy obecnie przyjęte, że dostosowanie współpracy z przeglądarką 

Microsoft Edge nastąpi do dnia 25 lutego 2019 r.  

Dalej,  w  piśmie  z  dnia  27  lutego  2019  r.  Krajowa  Izba  Rozliczeniowa  podnosi,  że  

odpowiedzi do Państwa zapytania i zgodnie z przekazywaną operacyjnie informacją na dzisiaj 

Szafir  SDK  nie  obsługuje  przeglądarki  Microsoft  Edge  z  uwagi  na  fakt,  iż  producent 

przeglądarki  firma  Microsoft  nie  wspiera  obsługi  rozszerzeń  do  przeglądarek.  Wychodząc 

naprzeciw Państwa potrzebą miło mi Pana poinformować iż na początek kwietnia planujemy 

udostępnienie  nowej  wersji  Szafir  SDK,  która  będzie  zapewniała  możliwość  składania 

podpisów. Niezwłocznie po udostępnieniu nowej wersji Szafir SDK przekażemy do Państwa 

informację.  Jednocześnie  pozwolę  sobie  zwrócić  uwagę,  iż  według  potwierdzonych  z  firmą 

Microsoft Polska informacji firma Microsoft rozważa przebudową przedmiotowej przeglądarki 

MS Edge i bierze po uwagę wykorzystanie sinika istniejącego rozwiązania tj. Chromium engine 

co w konsekwencji będzie powodowało koniczność analizy i przebudowy naszych rozwiązań 

pod to rozwiązanie. 

Zamawiający  przedłożył  również  Regulamin  korzystania  z  Marketplanet  OnePlace, 

gdzie w §4 ust.5 wyszczególniono wymagania techniczne urządzeń informatycznych w celu 

korzystania  z  Marketplanet  Oneplace  oraz  platform  powiązanych  z  Marketplanet  OnePlace 

pod  kątem  składania  ofert  i  brania  udziału  w  aukcjach  elektronicznych  z  wykorzystaniem 

kwalifikowanego  podpisu  elektroni

cznego,  w  tym  w  lit.  b)  podano  wymogi  związane  z 

przeglądarką,  tj.  przeglądarka  MS  Internet  Explorer  lub  Firefox  w  wersji  wpieranej  przez 

producenta  oraz  zainstalowana  Java  w  wersji  1.8.0_144  lub  nowszej,  pozwalające  na 

przyjmowanie  przez  użytkownika  sesyjnych  plików  cookie  oraz  obsługująca  szyfrowanie. 


Konieczne jest dodanie adresu witryny Platformy Zakupowej do wyjątków (exception site list) 

w Javie, co wymaga uprawnień administracyjnych na komputerze. 

Zamawiający  przedłożył  też  zestawienie  zawierające  imię,  nazwisko,  login,  datę 

logowania oraz  przeglądarkę,  z której korzystano potwierdzające,  że korzystano nie tylko  z 

przeglądarki  Chrome  i  Internet  Explorer,  ale  także  z  Edge.  Następnie  przedłożono 

korespondencję z Biurem Zamówień Publicznych, gdzie wskazano, że wykonawca Simple nie 

kontaktował się z Zamawiającym w celu zgłoszenia problemów technicznych przy składaniu 

oferty  przed  upływem  terminu  składania  ofert.  Około  godziny  12:05  zadzwoniła  do  mnie 

przedstawicielka Simple pytając czy ich oferta jest widoczna w systemie. 

W  ocenie  Izby  w  niniejszym  stanie  faktycznym  Odwołujący  nie  wykazał  za  pomocą 

przedstawionych przez siebie dowodów, że niemożność złożenia przez niego oferty leżała po 

stronie 

Zamawiającego,  korzystającego  z  platformy  Marketplanet,  i  nie  wynikała  np.  z 

wadliwości podejmowanych przez niego samego czynności.  

Po pierwsze, należy zauważyć, że z informacji pochodzących od Marketplanet wynika, 

że w dniu 28 stycznia 2019 r. nie wystąpiły błędy w działaniu systemu, co potwierdza również 

pi

smo  adresowane  do  Odwołującego,  a  przedłożone  jedynie  przez  Zamawiającego.  Jak 

słusznie podnosił Przystępujący, jemu oraz drugiemu wykonawcy udało się skutecznie złożyć 

oferty. Co więcej, Przystępujący złożył ofertę o godzinie 11:54 (zgodnie z informacją z otwarcia 

ofert) poprzez platformę Marketplanet., tj. w zbliżonym czasie, w którym Odwołujący próbował 

złożyć ofertę. Nadto, Przystępujący oświadczył że nie miał żadnych trudności z zalogowaniem 

się  do  platformy,  załączeniem  dokumentów,  podpisem,  wygenerowaniem  raportu, 

sporządzeniem  wersji  roboczej  dokumentu  na  platformie,  jak  również  wysłaniem  za  jej 

pośrednictwem - oferty. Wcześniej zaś, o godzinie 11:15 ofertę złożył inny wykonawca - spółka 

Hicron Sp

ółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zatem fakt złożenia oferty przez dwa różne 

podmioty,  w  podobnym  czasie,  w  którym  Odwołujący  próbował  złożyć  ofertę  przeczy 

twierdzeniom,  że  w  dniu  28  stycznia  2019  r.  przed  godziną  12:00  platforma  Marketplanet 

działała wadliwie. Co więcej, z zestawienia logów aplikacji wynika, że Odwołujący był aktywny 

na platformie w dniu 28 stycznia 2019 r. od godz. 9:13 do godz. 11:55. 

Po drugie, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Odwołujący używał 

przeglądarki  Edge,  która  nie  jest  przewidziana  w  Regulaminie  korzystania  z  Marketplanet 

OnePlace  i  nie  obsługuje  aplikacji  Szafir.  Zgodnie  z  wyjaśnieniami  Zamawiającego, 

znajdującymi  się  w  odpowiedzi  na  odwołanie  wykonawca,  który  chce  wziąć  udział  w 

postępowaniu i złożyć ofertę powinien: 

Utworzyć konto na One Place, w tym zapoznać się i zaakceptować Regulamin, o ile 

wcześniej go nie posiadał, 


Zalogować się, 

Wybrać  postępowanie,  którym  jest  zainteresowany,  a  następnie  kliknąć  „Przejdź  do 

formularza  ofertowego”.  Nastąpi  przekierowanie  na  Platformę  Zakupową 

Zamawiającego, do konkretnego postępowania, 

Wykonawca  może  przystąpić  do  postępowania,  klikając  „Przystąp  do 

postępowania” lub pobierać i przeglądać zamieszczoną dokumentację. Każdy, nawet 

nie posiadający konta  na OnePlace  czy  niezalogowany, może przeglądać i  pobierać 

dokumentację postępowania. 

Po  kliknięciu  „Przystąp  do  postępowania”,  następuje  przekierowanie  do 

formularza oferty, 

w którym wykonawca widzi informacje ile czasu pozostało do końca 

(terminu  składania  ofert),  dane  do  w)  pełnienia  przez  wykonawcę:  Oferta  składana 

przez  konsorcjum,  Czy  Wykonawca  mieści  się  w  grupie  małych  i  średnich 

przedsiębiorstw?,  Ilość  wymaganych  podpisów  (elektronicznych),  Załączniki  JEDZ  z 

możliwością dodawania plików, Ilość podwykonawców na części, Pozostałe informacje 

żądane od Dostawcy przez zamawiającego, Lista pozycji wraz z cenami, dokumenty z 

możliwością dołączania plików. Po uzupełnieniu pól Wykonawca powinien kliknąć „złóż 

ofertę".  Platforma  Zakupowa,  w  przypadku  korzystania  przez  Wykonawcę  z 

oprogramowania  oraz  sprzętu  zgodnego  z  wymaganiami  Regulaminu  poprosi  o 

potwierdzenie: 

„Potwierdzam,  że  zapoznałem  się  z  dokumentami  zamówienia i  chcę 

złożyć ofertę”, co należy potwierdzić albo anulować. 

Otworzy  się  aplikacja  Szafir  SDK  do  złożenia  przez  wykonawcę 

kwalifikowanego  podpisu  elektronicznego.  Po  prawidłowym  złożeniu  podpisu, 

wykonawca  otrzyma  informację  o  prawidłowym  złożeniu  podpisu  i  powinien  kliknąć 

„Zakończ”. Okno Szafir SDK zamknie się. Po dokonaniu tych czynności oferta została 

złożona. 

Wykonawca widzi Platformę Zakupową, na której powinien otrzymać powiadomienie w 

formie okienka o prawidłowym złożeniu oferty. W ofercie, na dole strony, Wykonawca 

widzi informacje: oferta złożona, kiedy i o której godzinie. Wykonawca może również 

wygenerować raport dotyczący złożonej oferty, z którego Wykonawca może uzyskać 

informację o fakcie złożenia podpisu oraz o osobach, które podpisały ofertę. 

Skoro Od

wołujący posiadał konto na platformie i zaakceptował jego regulamin, winien  

dla skutecznego i prawidłowego jej użytkowania korzystać jedynie z dopuszczonych tymże 

regulaminem  przeglądarek.  Tym  bardziej,  że  zgodnie  z  §5  ust.  6  regulaminu  warunkiem 

dokonani

a aktywacji loginu jest potwierdzenie przez użytkownika, że zapoznał się z treścią 

regulaminu  oraz  że  akceptuje  jego  postanowienia.  Dodatkowo,  złożenie  oferty  wymaga 


złożenia przez wykonawcę kwalifikowanego podpisu elektronicznego, czego nie można było 

zro

bić na poziomie przeglądarki  Edge, używanej przez Odwołującego. 

Należy  również  wskazać,  że  wbrew  twierdzeniom  Odwołującego,  zarówno 

Zamawiający, jak i Przystępujący wykazali, że Platforma Zakupowa pozwala na zapisywanie 

oferty,  bez  jej  składania.  Platforma  Martekplanet  umożliwia  użytkownikom,  po  wypełnieniu 

niezbędnych  danych  oraz  załączeniu  dokumentów,  zapisanie  oferty.  Przystępujący 

oświadczył (przedkładając równolegle stosowne wydruki z platformy oraz wydruki raportu), iż 

skompletował wszystkie dokumenty niezbędne do złożenia oferty, wypełnił odpowiednie pola 

oraz zapisał powyższe (jako dokument roboczy) o godzinie 11:49. Następnie o godzinie 11:54 

złożył ofertę w postępowaniu. Oznacza to, że system nie wymusza, jak twierdził Odwołujący, 

wprowadzenia  wsz

ystkich  danych  i  załączników,  a  następnie  udostępnienia  całości  oferty 

Zamawiającemu. Tym samym nie sposób zgodzić się z Odwołującym, że inni wykonawcy nie 

mieli możliwości zapisania oferty bez jej złożenia w postępowaniu. Dodatkowo Przystępujący 

wykazał,  że  wygenerowanie  raportu  jest  możliwie  zarówno  na  etapie  wygenerowania 

dokumentu roboczego, jak również na etapie dokumentu finalnego. 

Odwołujący podnosił również na rozprawie, że system był obarczony większą liczbą 

błędów, na dowód czego przedłożył wydruk z korespondencji mailowej dotyczący zapytania 

do  przedmiotowego  postępowania,  gdzie  wskazano  jako  datę  „poniedziałek,  26  listopada 

2018”. Odwołujący wskazywał, że dowód ten z jednej strony potwierdza, że Odwołujący był 

w  stanie  funkcjonować  w  tym  systemie,  z  drugiej  strony,  że  Zamawiający  nie  zapewnił 

odpowiedniego  narzędzia,  a  system  posiadał  wadę,  bowiem  pytanie  zostało  złożone  w 

styczniu 2019 r., natomiast, zgodnie z przedstawionym wydrukiem, potwierdzenie złożenia 

pytania wskazuje na dzień 26 listopada 2018 r., czyli datę, kiedy przedmiotowe postępowanie 

nie było jeszcze wszczęte. Izba podziela argumentację Zamawiającego w tym zakresie, że 

Zamawiający  nie  miał  wpływu  na  zarejestrowaną  na  wydruku  datę,  bowiem  datę  może 

nadawać system klienta.  

Reasumując,  Odwołujący  nie  wykazał  w  niniejszym  postępowaniu  odwoławczym,  że 

przyczyny niemożności złożenia przez niego oferty wynikały ze sposobu działania używanej 

przez  Zamawiającego  platformy  Marketplanet.  W  szczególności,  w  świetle  dowodów 

przedstawio

nych przez Zamawiającego, nie można stwierdzić, że działanie platformy w dniu 

28 stycznia 2019 r. przed godziną 12:00 uniemożliwiło Odwołującemu złożenie oferty oraz że 

ww. platforma w ogóle działała wadliwie w tym czasie. 

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji. 


kosztach 

postępowania 

odwoławczego 

orzeczono 

stosownie 

do 

wyniku  

na  podstawie  art.  192  ust.  9  i  10  Prawa  zamówień  publicznych  oraz  w  oparciu  o  przepisy  

§ 3 i § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości 

i  sposobu  pobierania  wpisu  od  odwołania  oraz  rodzajów  kosztów  w  postępowaniu 

odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. z 2018 r. poz. 972). 

Przewodniczący:   ………………………………………. 

Członkowie:   

………………………………………. 

………………………………………. 


wiper-pixel