Jesteś tutaj: Strona główna » Aktualności » Stosowanie ceny jako jedynego kryterium oceny ofert jest mocno ograniczone

Dodano 2015-05-06

Wyślij Drukuj A A A

Stosowanie ceny jako jedynego kryterium oceny ofert jest mocno ograniczone

W wyniku ostatniej nowelizacji w systemie zamówień publicznych, która weszła w życie 19 października 2014 r., zaszły bardzo istotne zmiany w zakresie określania kryteriów oceny ofert. Aktualnie zgodnie z art. 91 ust. 2a ustawy Pzp kryterium ceny może być zastosowane jako jedyne, jeżeli przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny oraz ma ustalone standardy jakościowe.

Bardzo istotnego znaczenie nabiera konieczność dokonywania oceny oferowanych produktów rozpatrywanych jako całość. Innymi słowy przy wyborze danej oferty należy dokonać oceny nie tylko ceny dostarczenia produktu, ale wszystkich kosztów, które mogą temu produktowi towarzyszyć. Ustawodawca wskazał na cykl życia produktu, przez który należy rozumieć wszelkie możliwe kolejne fazy jego istnienia, to jest:

  • badanie,
  • rozwój,
  • projektowanie przemysłowe,
  • produkcję, naprawę,
  • modernizację,
  • zmianę,
  • utrzymanie,
  • logistykę,
  • szkolenie,
  • testowanie,
  • wycofanie i
  • usuwanie.

Ocena ma więc być kompleksowa, a jej zasady powinny znaleźć odzwierciedlenie w dobrze napisanych i trafnych kryteriach oceny ofert.

Nietrudno sobie wyobrazić sytuację, w której wprawdzie koszt dostarczenia danego produktu nie jest wysoki, jednak koszty dodatkowe, które musi ponieść zamawiający, są na tyle duże, że wybrana oferta przestaje być korzystna.

Zasadą powinno być ocenianie w ramach kryteriów całkowitego kosztu posiadania (kosztu cyklu życia), uwzględniającego całkowite koszty dotyczące: zakupu, użycia oraz likwidacji produktu.

Nowe definicje w ustawie Pzp

W związku z nowelizacją ustawy bardzo istotnego znaczenia nabiera zdefiniowanie usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych. Pomocne przy definiowaniu pojęć użytych przez ustawodawcę w przepisach dotyczących zasad konstruowania kryteriów oceny ofert mogą być inne regulacje ustawy, a dotyczące trybu zapytania o cenę. Stosownie do treści art. 70 ustawy Pzp zamawiający może udzielić zamówienia w trybie zapytania o cenę, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia jest mniejsza niż progi unijne.

Ustawa Pzp nie określa, co należy rozumieć przez dostawy lub usługi „powszechnie dostępne”. Kierując się wykładnią językową, należałoby pod tym pojęciem rozumieć „dostępność dla wszystkich zainteresowanych”. A zatem dostępność takiego samego lub podobnego świadczenia, czylibrak indywidualizowania przedmiotu świadczenia na potrzeby poszczególnych zamawiających. Natomiast pod pojęciem „ustalone standardy jakościowe" należy rozumieć typy lub gatunki (dostaw/usług) znormalizowane, odpowiadające przeciętnym, oferowanym w powszechnej ofercie standardom. Nie chodzi zaś o specyficzne wymagania zamawiającego, powstałe na skutek dostosowania standardu dostawy czy usługi do jego indywidualnych potrzeb. Pojęciu temu będą odpowiadać dostawy towarów objętych produkcją masową, seryjną, a także dostawy lub usługi popularne na rynku, dostępne w stałej ofercie podmiotów zajmujących się tego typu świadczeniami, w określonym w tej ofercie, ustalonym standardzie.

Powszechna dostępność

Przez powszechną dostępność dostaw lub usług należy rozumieć oferowanie ich przez liczne podmioty na rynku, co umożliwia łatwy dostęp do tych dóbr praktycznie nieograniczonej grupie konsumentów. Łączy się to wprost z powszechną konsumpcją takich dóbr czy usług. A zatem tryb zapytania o cenę nie może być wykorzystywany do nabywania towarów lub usług specjalistycznych, przeznaczonych dla wąskiego kręgu odbiorców, o dostępności ograniczonej do nielicznych, specjalistycznych wykonawców (podobnie Główna Komisja Orzekająca w orzeczeniu z 5 lutego 2001 r., sygn. sprawy DF/GKO/Odw.-255/432/RN-146/00). Trybu zapytanie o cenę nie można więc stosować do zamówień obejmujących wszelkie nietypowe dostawy czy usługi wymagające szczególnych kwalifikacji bądź do zamawiania usług lub dostaw wyjątkowego zastosowania.

Do usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych z całą pewnością nie można zaliczyć usług eksperckich, usług koordynatorów projektów czy usług inżyniera kontraktu (tak: Regionalna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych w orzeczeniu z 17 września 2007 r., sygn. sprawy 0965-DB/94/07).

Ustalone standardy jakościowe

Przez „ustalone standardy jakościowe", pojmowane jako „przeciętne typy, wzorce, rodzaje (gatunki), odpowiadające przeciętnym wymaganiom", należy rozumieć zarówno standardy wynikające z przyjętych dla danych dostaw lub usług norm określonych przepisami prawa, jak i wymagań przyjętych jako normy w powszechnym odbiorze konsumenckim. Istotną cechą produktów lub usług zamawianych w trybie zapytania o cenę powinna być więc ich typowość, gwarantująca zamawiającemu porównanie cen takiego samego rodzaju produktów czy usług, oferowanych przez różnych wykonawców, poprzez podanie nazwy produktu lub usługi i określenie podstawowych ich parametrów czy zakresu.

Jak słusznie wskazała Główna Komisja Orzekająca w orzeczeniu z 26 lutego 2001 r. (znak sprawy: DF/GKO/Odw.-279/471-472/2000): „Zamawiający formułując zapytanie o cenę, powinien na tyle jednoznacznie i ściśle określić przedmiot zamówienia oraz warunki jego realizacji, aby jedynym elementem odpowiedzi oferentów była cena. Dlatego też przedmiotem zamówienia w trybie zapytania o cenę powinny być wyroby gotowe, a standardy przedmiotu zamówienia powszechnie znane, określone już w czasie rozpoczęcia postępowania o udzielenie zamówienia". Tryb zapytania o cenę może być zatem stosowany tylko w odniesieniu do takich dostaw lub usług, których standardy jakościowe nie są ustalane indywidualnie przez zamawiającego, na jego konkretne potrzeby, ale zamawiający zaspokaja swoje potrzeby poprzez nabywanie towarów lub usług ogólnie dostępnych, powszechnie oferowanych w takim samym standardzie wszystkim ewentualnie zainteresowanym ich zakupem.

 

Przykład

Na rynku dostaw w trybie zapytania o cenę mogą zostać zakupione np. artykuły biurowe, produkty spożywcze różnego asortymentu, opał, paliwo.

Na rynku usług w trybie zapytania o cenę mogą być nabywane m.in. standardowe usługi poligraficzne, usługi utrzymania czystości czy usługi pralnicze.

Do kategorii usług określonych w art. 70 ustawy Pzp nie można zaliczyć usług szkoleniowych, ponieważ wymagają od podmiotów oferujących ich wykonanie szczególnych cech bądź kwalifikacji dostosowanych do zindywidualizowanego przedmiotu świadczenia.

Do kategorii dostaw oraz usług powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych nie można zakwalifikować również m.in. usług polegających na usuwaniu produktów niebezpiecznych, z uwagi na ich wysokospecjalistyczny charakter oraz konieczność uzyskania przez wykonawców odpowiednich uprawnień oraz pozwoleń, w tym posiadania szczególnych kwalifikacji wskazanych w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.), dostawy sprzętu komputerowego i oprogramowania, gdyż nie są to produkty typowe, charakteryzujące się małym stopniem złożoności, łatwo dające się porównać, np. pod względem jakości, funkcjonalności czy też posiadanych parametrów, z innymi produktami. 

 

W zakresie definicji powszechnej dostępności wskazówki wynikają także z orzecznictwa. Z uchwały KIO z 9 kwietnia 2014 r. (KIO/KD 26/14) wynika, że „Usługa ochrony mienia i osób w odniesieniu do infrastruktury krytycznej, w rozumieniu ustawy z 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, nie jest usługą powszechnie dostępną, gdyż nie służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy. Zainteresowani zakupem tego rodzaju usługi będą przede wszystkim ci, którzy mają prawny obowiązek chronienia takiej infrastruktury. Nie będzie to zatem zaspokajanie potrzeby o charakterze codziennym, bieżącej. Z tego względu istnienie konkurencyjnego rynku podmiotów oferujących usługi ochrony osób i mienia nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że taki przedmiot zamówienia jest usługą powszechnie dostępną”.

Wskazówki interpretacyjne wynikają także z innych instytucji ustawy Prawo zamówień publicznych. Polski ustawodawca przy definiowaniu dynamicznego systemu zakupów także posłużył się pojęciem usług powszechnie dostępnych, a ten tryb jest regulowany na gruncie dyrektywy nr 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. Dokonując wykładni przepisu art. 2 pkt 2a ustawy Pzp, należy stwierdzić, że dynamiczny system zakupów może być stosowany dla takich powszechnie dostępnych dostaw i usług, które służą bieżącemu użytkowi. Zakupy bieżącego użytku to zakupy codziennego, obecnego używania.

O dostępności usługi nie świadczy to, od ilu podmiotów na rynku można ją kupić, ale to, czy usługa ta służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy. Usługa opracowania polityki bezpieczeństwa zgodnej z wymogami PN-ISO 27001, tj. normy międzynarodowej standaryzującej systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wraz z edukacją użytkowników tej polityki, nie jest usługą powszechnie dostępną, gdyż nie służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy” (uchwała KIO z 26 marca 2014 r., KIO/KD 21/14).

Sam fakt istnienia normy nie przesądza o tym, że określone zostały standardy jakościowe usługi. Każdorazowo na potrzeby danej instytucji usługa opracowania polityki bezpieczeństwa będzie miała inny zakres, już choćby z uwagi na to, że różne obszary ryzyka będą występowały w poszczególnych instytucjach czy przedsiębiorstwach. Inne także będą potrzeby związane z ochroną informacji zależne od zakresu działalności danej instytucji i sfer, w których będzie trzeba wdrożyć odpowiednie polityki, aby zapewnić skuteczność ochrony informacji. Tym samym norma PN-ISO 27001 nie zawiera ustalonego standardu jakości usługi opracowania polityki bezpieczeństwa, a co najwyżej standard wymagań dotyczących wdrożenia zabezpieczeń, który każdorazowo trzeba będzie dostosować do potrzeb organizacji, która system wdraża.

Autor:

Małgorzata Śledziewska

prawnik specjalizujący się w dziedzinie zamówień publicznych, doświadczenie zdobyła m.in. na rynku finasowym i energetycznym, doradzając zarówno zamawiającym, jak i oferentom, autorka licznych publikacji oraz wykładów

  • Portal Kadrowo-PłacowyPortal Kadrowo-Płacowy
  • Portal Finansowo - KsięgowyPortal Finansowo - Księgowy
  • Certyfikat Firmy Wiarygodnej FinansowoCertyfikat Firmy Wiarygodnej Finansowo
  • Portal dla placówek oświatowychPortal dla placówek oświatowych
  • AGB KancelariaAGB Kancelaria
  • Experto24.plExperto24.pl
  • Serwis InwestoraSerwis Inwestora
  • Portal dla specjalistów ds. BHPPortal dla specjalistów ds. BHP
  • Portal Twojej Spółki z o.o.Portal Twojej Spółki z o.o.
  • Portal dla firmy transportowejPortal dla firmy transportowej
  • Serwis Rachunkowści BudżetowejSerwis Rachunkowści Budżetowej

Aby zadać pytanie, musisz być zalogowany

  • 26 prawników i specjalistów Pzp czeka na Twoje pytania!
  • Udzielamy nawet kilkadziesiąt porad tygodniowo!
  • Na ponad 90% pytań odpowiadamy w 72h!
  • Stale powiększana baza ponad 100 dokumentów!
  • Możliwość pobierania na dysk i edytowania!
  • Wygoda i oszczędność czasu – nie musisz już sam przygotowywać dokumentów!
  • Stale powiększana baza prawie 2000 wyroków KIO i orzeczeń sądów!
  • Praktyczne komentarze do najważniejszych orzeczeń!
  • Korzystaj z orzeczeń i unikaj błędów popełnionych przez innych!
  • Aktualny słowników kodów CPV zawsze pod ręką
  • Możliwość śledzenia przetargów powiązanych z danym kodem!
  • Wygodne narzędzie ułatwiające przygotowywanie dokumentacji przetargowej!

Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.