Coraz wyższe ceny energii sprawiły, że znacząco wzrósł udział energii w kosztach jednostek publicznych. Skutkuje to coraz większą aktywnością tych podmiotów w poszukiwaniu szybkich i bezinwestycyjnych rozwiązań oszczędnościowych. Przedsiębiorstwa państwowe, agencje państwowe, samorządy i inne instytucje publiczne często nie uświadamiają sobie, że prąd to też towar, za który nie warto przepłacać! Dlatego też warto przyjrzeć się dokładnie kosztom energii elektrycznej w twojej jednostce!
Swoboda wyboru sprzedawcy energii gwarantem najlepszego rozwiązania
Dzięki wprowadzonej w 2007 roku nowelizacji Ustawy Prawo Energetyczne, istnieje możliwość swobodnego wyboru sprzedawcy energii elektrycznej (art. 4j tej ustawy, zgodnie z którym „odbiorcy paliw gazowych lub energii maja prawo zakupu tych paliw lub energii od wybranego przez siebie dostawcy”). Jedną z grup klientów, którzy są do tego uprawnieni, są instytucje publiczne zobligowane do przeprowadzania postępowań w sprawie zamówienia publciznego na dostawę energii zgodnie z ustawą Pzp (art. 3).
Zważyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, dostarczanie energii elektrycznej odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, na podstawie umowy sprzedaży umowy o świadczenie usług dystrybucji. Umowa sprzedaży i umowa o świadczenie usług dystrybucji mogą być zawarte przez jednego odbiorcę z dwoma odrębnymi przedsiębiorstwami energetycznymi.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych oraz Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w kwietniu 2008 roku wspólnie wystosowali komunikat nawołujący instytucje sektora publicznego do przeprowadzania przetargów nieograniczonych na zakup energii elektrycznej. Stanowi on pewnego rodzaju wyjaśnienie zmiany sytuacji prawnej jednostek publicznych. W komunikacie poruszone zostały kwestie związane z prawem energetycznym, jak również prawem zamówień publicznych - dwóch niezwykle skomplikowanych aktów prawnych.
Na szczęście niektórych podmiotów publicznych trudności te nie zniechęcają. Stają naprzeciw stereotypowi, że instytucje publiczne wyłącznie samodzielnie mogą wykonywać obowiązki im przydzielone i nie boją się skorzystać z pomocy specjalistów w dziedzinie energii. Przykładem może być działalność firmy doradzczej Energomix Sp. z o.o., która w ramach współpracy pomogła innymi.in. takim instytucjom jak: Gmina Białobrzegi, Gmina Czajków, Gmina Ostrówek, Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, GPK Eko-Babice, Sąd Rejonowy w Sieradzu.
Uważaj na błędy w procedurze przetargowej, konsekwencje mogą być ogromne!
Organami, które badają postępowanie o zamówienie publiczne i mają prawo kierowania zawiadomień o popełnieniu czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny finansów publicznych są zarówno organy kontrolne, takie jak NIK czy RIO w odniesieniu do jednostek samorządowych, jak również Prezes UZP, który ma określone uprawnienia kontrolne zawarte w ustawie Pzp. Mogą także być to organy kontroli wewnętrznej zamawiającego, które mają również prawo powiadomienia rzecznika dyscypliny finansów publicznych o tym, iż miało miejsce naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Niektóre z organów kontroli, np. NIK, UZP mają uprawnienia kierowania wprost wniosków o ukaranie do komisji orzekającej i wówczas kwestia, czy popełniono naruszenie dyscypliny finansów publicznych, czy nie, nie podlega wstępnej ocenie rzecznika dyscypliny finansów publicznych. W art. 201 ustawy Pzp została określona wysokość kar pieniężnych za nieprawidłowe zastosowanie przepisów tego aktu prawnego.
Dlaczego warto udzielać zamówień publicznych?
Ze względu na charakter przetargu nieograniczonego możliwe jest uzyskanie korzystniejszych cen niż proponuje lokalny sprzedawca, który nota bene również może wziąć udział w przetargu, ale już na warunkach pełnej konkurencji. Szacowane oszczędności wynoszą zdaniem Pana Michała Suska Prezesa firmy Energomix (www.energomix.com) aż 20%!
Przeprowadzenie postępowania w sprawie zamówienia publicznego tworzy również możliwość wynegocjowania korzystniejszych warunków rozliczeń, np. dłuższy termin płatności., a przede wszystkim korzystniejszych warunków umowy. To podmiot publiczny dyktuje teraz reguły na jakich ma się odbyć usługa. Jest to diametralna zmiana w porównaniu do poprzedniej sytuacji, kiedy jednostka publiczna mogła tylko akceptować żądania lokalnego sprzedawcy.
Bardzo korzystną dla klienta ofertą, na co zwraca uwagę Energomix jest gwarancja stałej ceny. Ceny energii ciągle rosną, dlatego jest to wspaniała okazja do zabezpieczenia kieszeni podmiotów publicznych, dla których liczy się każda złotówka.
Energomix proponuje swoim klientom również kompleksowe ograniczenie kosztów przesyłowych energii. Dzięki temu korzystający z usług firmy mają możliwość uzyskania oszczędności w kosztach dystrybucji energii czego lokalny dostawca nie zaproponuje ponieważ nie ma żadnych korzyści z proponowania takich rozwiązań.
Dwie umowy, ale większe oszczędności!
Do czasu obowiązywania regulacji prawnej sprzed 2007 roku instytucje publiczne były niejako „skazane” na zawarcie umowy z lokalnym dostawcą energii. Odbywało się to przez zamówienie z wolnej ręki, w którym ów sprzedawca i zarazem dystrybutor narzucał ceny za energię elektryczną.
Obecnie usługa przesyłu i sprzedaży energii zostały oddzielone. Instytucja publiczna ma teraz możliwość wyboru wykonawcy. Taka sytuacja sprzyja konkurencyjności zamówienia zostaje bowiem wybrana oferta najbardziej korzystna pod względem finansowym. To podmiot publiczny dokonuje teraz wyboru. Przed zmianami w prawie był jedynie akceptującym warunki cenowe narzucone przez lokalny zakład energetyczny. Obecnie jednostka sektora publicznego jest zobowiązana zawrzeć dwie umowy, w miejsce dotychczasowej jednej:
- umowę na zakup - z dowolnym sprzedawcą energii,
- umowę na przesył - z lokalnym operatorem systemu dystrybucji.
Do przetargu w ramach zamówienia wspólnego można dołączyć również punkty poboru, także te znajdujące się na terenie różnych operatorów systemu dystrybucji. Takie rozwiązanie może podjąć kilka gmin lub innych instytucji publicznych, daje ono możliwość znacznych oszczędności przy znacznie mniejszym nakładzie pracy i jest jak najbardziej zgodne z prawem. Szczególnie mniejsze gminy lub instytucje, które nie mają na co dzień kontaktu z przetargami mogą przyłączyć się do tych bardziej doświadczonych.
Bezpłatna pomoc z zewnątrz - specjalistyczne firmy brokerskie
Jak zatem przygotować się do zmiany sprzedawcy, aby uniknąć przykrych niespodzianek z tym związanych? Wydawałoby się, że najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z pomocy firm prywatnych, które specjalizują się w tym temacie. Czyli partnerstwo publiczno prywatne tak bardzo popularne na zachodzie Europy.
Czy jednak jednostki publiczne stać na taką specjalistyczną pomoc i na czym ona dokładnie polega? Takie pytanie zostało postawione Prezesowi firmy brokerskiej Energomix - Michałowi Suska. Według niego „Firma Energomix świadczy usługi związane przygotowaniem (bezpłatny wstępny audyt energetyczny) i organizacją przetargu, sporządzeniem dokumentacji przetargowej, a także wykonuje na podstawie dokumentacji z ostatniego roku kompleksową optymalizację, na której gmina czy inna jednostka publiczna może uzyskać znaczne oszczędności, nawet do 20 %. Dla przykładu, roczny koszt energii elektrycznej w średniej wielkości gminie wynosi ok. 500.000 zł, a zatem potencjalne oszczędności mogą sięgać nawet 100.000 zł, które można przeznaczyć na inne cele. Wynagrodzenie zależy od uzyskanych oszczędności, które zostały osiągnięte dzięki doradztwu firmy Energomix (www.energomix.com) - lidera na rynku DORADZTWA PRZY REDUKCJI KOSZTÓW energii elektrycznej.”
Energomix, oprócz świadczenia usług redukcji kosztów elektrycznych, zajmuje się również dodatkowo oceną układów pomiarowych, kompensacją mocy biernej, analizą energooszczędnego oświetlenia, dostosowaniem odpowiednich taryf dla konkretnych odbiorców, co często jest elementem zaniedbywanym w procesie optymalizacji kosztów energii elektrycznej.
Najważniejsze czynniki redukcji kosztów energii elektrycznej
Pan Michał Suska zapytany o najistotniejsze elementy stanowiące o powodzeniu przetargu i braku błędów bez zastanowienia odpowiada - specjalistyczny audyt wstępny. Specjalistycznei firmy brokerskie analizują stan obecny umów z dotychczasowym dostawcą (możliwość zmiany), sprawdzają czy urządzenia pomiarowe spełniają wymagania Operatora Systemu Dystrybucji i badają faktury, a wszystko, aby wyeliminować wszelkie błędy w sformalizowanej procedurze przetargowej. Nieprawidłowa konstrukcja dokumentacji może skutkować koniecznością odwołania procedury przetargowej, czyli stratą dla jednostku publicznej i koniecznością powtórzenia postępowania o zamówienie publiczne.
Istotnym elementem jest również znajomość specjalistycznej dokumentacji przetargowej zakupu energii - odpowiedni wzór umowy zakupu, stworzenie szczegółowej specyfikacji, które są wnikliwie kontrolowane przez wykonawców. Prawnicy i zespół projektowy Energomix mają w tej kwestii ogromne doświadczenie, a także specjalistyczną wiedzę i są otwarci na klientów z całego kraju. Ponadto mają bardzo dobre relacje z zakładami energetycznymi. Energomix współpracuje z 10 dostawcami, co daje szeroki przegląd rynku energii oraz znajomość ich wymagań dotyczących konstrukcji specyfikacji i umowy, aby uzyskać najlepsze warunki cenowe.
Wsparcie w procesie zmiany sprzedawcy energii
Proces zmiany sprzedawcy energii elektrycznej trwa do 30 dni (w ramach okresu wypowiedzenia obecnej umowy). Po wskazanym okresie rozliczeniowym (miesiąc) klient otrzymuje faktury od nowego sprzedawcy oraz od Operatora Systemu Dystrybucyjnego. Zmiana sprzedawcy nie wiąże się z ryzykiem przerwania dostaw energii lub zmiany warunków opłat przesyłowych. Odpowiedzialność za ciągłość dostaw oraz ich jakość spoczywa na lokalnym Operatorze Systemu Dystrybucji. Procedura zmiany sprzedawcy jest nadzorowana przez Urząd Regulacji Energetyki (www.ure.gov.pl).
Tendencja zwyżkowa cen za energię elektryczną? Jak się przed nią uchronić?
Jak wynika z raportu Agencji Rynku Energii (z września 2011 r.) cena za energię elektryczną na rynku hurtowym ma się podwyższyć w sposób znaczący, ze 199,0 zł za MWh w 2012 na 237,9 za MWh w 2013 r. Ta tendencja ma się utrzymać w kolejnych latach. Zjawisko to jest również widoczne w notowaniach cen kontraktów na dostawy energii w 2012, 2013 i dalszych latach (patrz Towarowa Giełda Energii S.A.). Zdaniem Pana Michała Suska instytucje publiczne mogą się uchronić przed tym podpisując umowy na dostawy energii elektrycznej na kilka lat ponieważ daje to gwarancję stałej ceny. A ponadto nie trzeba organizować zbyt często przetargu nieograniczonego, który wiąże się z dużym formalizmem oraz pracochłonnością.
Udzielanie zamówień publicznych na energię elektryczną to nowe zadanie dla samorządów i jednostek państwowych dlatego warto korzystać z możliwości jakie daje szeroki wachlarz usług doradczych. Wbrew stereotypom nie jest to usługa, kosztowna. Wręcz przeciwnie, instytucje publiczne oszczędzają - zarówno pieniądze jak i czas. Partnerstwo publiczno prywatne tak popularne i uważane za bardzo efektywne za naszą zachodnią granicą w Polsce dopiero zaczyna się rozwijać. I na szczęście coraz więcej jednostek z sektora publicznego decyduje się na współpracę z takimi firmami jak Energomix, a po fakcie jest z tego zadowolona i poleca je innym podmiotom publicznym.
Od czego zależy liczba klientów korzystających z „prawa wyboru”?
Odsetek podmiotów korzystających z możliwości wybrania najkorzystniejszej oferty jeśli chodzi o zakup energii elektrycznej zależy między innymi od poziomu świadomości potencjalnych klientów (kampanie informacyjne Urzędu Regulacji Energetyki), jak również od stopnia trudności dokonania zmiany, dostępności konkurencyjnych ofert. Ostatnie dwie bariery można w łatwy sposób pokonać dzięki pomocy funkcjonujących na rynku firm doradczych.
Wolny rynek energii stanowi dużą szansę jak również spore wyzwanie dla występujących w nim podmiotów. W połączeniu z zawiłościami ustawy Pzp może to skutkować dezorientacją klientów. W tym właśnie zakresie swoim wsparciem służą firmy takie jak Energomix.
Pan Michał Suska podkreśla również, że oprócz najniższej ceny koszty energii można także ograniczyć poprzez optymalizację parametrów przesyłowych - kompensację mocy biernej, określenie odpowiedniej mocy umownej czy grupy taryfowej.
Szeroki wachlarz ofert wystosowanych między innymi do instytucji publicznych, stowarzyszeń gmin i przedsiębiorstw publicznych daje ogromne możliwości jeżeli chodzi o generowanie oszczędności, a także efektywne sprawne i bezpieczne działanie.
Czy posiadanie dobrego doradcy się opłaca?
Specjalistyczne porady zawsze są korzystne. Każda branża rządzi się swoimi prawami, operuje trudnymi pojęciami, opiera się na szczególnych konstrukcjach prawnych. Tak samo dzieje się w sektorze energetycznym. Dlatego też dobrze jest jeśli to specjalista w danej dziedzinie koordynuje i nadzoruje dane zadanie, a w tej konkretnej sytuacji kontroluje całą procedurę przetargową. Poprzez współpracę z takim doradcą możemy zaoszczędzić, nie narażając się na poniesienie strat finansowych.
Mirosława Niedochód
