Dokument aktualny
ważny od: 2013-02-07

Jakie są różnice między zamówieniem dodatkowym a robotami dodatkowymi?

Pytanie:

Wystąpiły u nas roboty dodatkowe, zmieniające ilość obmiarową. Jednocześnie zwiększyła się kwota wynagrodzenia kosztorysowego. Zmiana obmiarowa była przewidziana w siwz zgodnie z art. 144 ustawy Pzp. Czy teraz potrzebujemy protokołu konieczności, kosztorysu ofertowego, protokołu odbioru i nowej umowy, tak jak jest to w przypadku zamówień dodatkowych? Czy wystarczy zawrzeć aneks do umowy zmieniający wynagrodzenie?

Odpowiedź:

Jeśli roboty, o których piszesz, zostały przewidziane w projekcie budowlanym lub jeśli informacje zawarte w przedmiarze lub projekcie wykonawczym są sprzeczne lub niepełne w stosunku do projektu budowlanego, to wszelkie roboty wykonywane w tym zakresie będą polegały na doprowadzeniu do zgodności tych dokumentów. A zatem będą objęte zamówieniem podstawowym, w związku z czym nie ma konieczności wszczynania postępowania w trybie z wolnej ręki (w takim trybie udzielane są zamówienia dodatkowe), sporządzania protokołu konieczności, kosztorysu ofertowego, protokołu odbioru i nowej umowy. Ponadto, jeśli przedmiotowe roboty zostały już wykonane, tym bardziej nie jest możliwe udzielenie takiego zamówienia. Zarówno zamówienia z wolnej ręki, jak i każdego innego zamówienia udziela się przed, a nie po jego wykonaniu.

W powyższej kwestii występuje wiele nieporozumień związanych z błędnym utożsamianiem „robót dodatkowych” z ustawowym pojęciem „zamówienia dodatkowe”. Również w doktrynie narosło wiele kontrowersji i sporów wokół tego tematu.

Zamówienia dodatkowe udzielane są w trybie z wolnej ręki. Aby móc udzielić zamówienia dodatkowego, muszą być spełnione poniższe warunki:

udzielane jest ono dotychczasowemu wykonawcy robót budowlanych,
nie jest objęte zamówieniem podstawowym,
nie przekracza łącznie 50% wartości realizowanego zamówienia,
jest niezbędne do prawidłowego wykonania realizowanego zamówienia,
jego wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli:
1. z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub
2. wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od zamówienia dodatkowego.

W umowach z wynagrodzeniem kosztorysowym wysokość wynagrodzenia określana jest obmiarowo po zakończeniu robót. Typowym zjawiskiem dla tego typu umów jest przekroczenie ilości wynikających z przedmiaru robót, w szczególności gdy[?] przedmiar ma służyć tylko do właściwego i porównywalnego wśród wykonawców oszacowania ceny oferty. Natomiast koszt inwestycji jest ustalany na koniec robót zgodnie z rzeczywistym rozmiarem prac. Dodatkowe zużycie materiałów i robocizny ponad ilości wynikające z przedmiaru może zmienić koszt realizacji obiektu i cenę umowną. W związku z tym niezbędnym staje się dokonanie stosownych zmian w umowie z wykonawcą.

Jak wynika z art. 67 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, zamówienie dodatkowe jest odrębne od podstawowego i nie jest nim objęte.

Zgodnie z opinią Prezesa UZP z 26 sierpnia 2009 r.: roboty opisane w projekcie budowlanym wchodzą w zakres zamówienia podstawowego, nawet jeśli nie zostały ujęte w projekcie wykonawczym lub przedmiarze, bądź też zachodzą inne rozbieżności pomiędzy tymi dokumentami a projektem budowlanym. W konsekwencji wykonanie robót, które zostały przewidziane w projekcie budowlanym, nie wymaga zawarcia z wykonawcą aneksu do umowy podstawowej, ani też umowy o roboty dodatkowe. Natomiast roboty nieprzewidziane w projekcie budowlanym, nie mogą być uznane za roboty objęte zamówieniem podstawowym.

Wynika to z zasady nadrzędności projektu wykonawczego nad przedmiarem robót i projektu budowlanego nad projektem wykonawczym.

W doktrynie można więc odnaleźć pogląd, zgodnie z którym nie każde przekroczenie ilości robót jest równoznaczne z koniecznością zawierania nowej umowy z wykonawcą. Przeciwnie, możesz podpisać z wykonawcą aneks do umowy pierwotnej, zwiększając ilości obmiarowe i wynagrodzenie. Tym samym nie jest to wykraczanie poza zakres przedmiotu objętego zamówieniem podstawowym ani zmianą tego zamówienia, czyli nowym, odrębnym zamówieniem dodatkowym, a jedynie dodatkową robotą ujętą w zakresie zamówienia podstawowego, lecz niewyspecyfikowaną w przedmiarze. O zamówieniu dodatkowym można więc byłoby mówić w przypadku konieczności wykonania zupełnie nowych, nieplanowanych rodzajów robót lub znacznego przekroczenia ilości obmiarowych, bowiem niewielkie przekroczenia są typowe dla umów kosztorysowych.

Jeśli Twoje roboty wykraczają poza zakres zamówienia podstawowego opisanego w projekcie budowlanym lub stanowią znaczne przekroczenie ilości robót, a nie zostały jeszcze wykonane, należy wszcząć procedurę udzielenia zamówienia dodatkowego w trybie z wolnej ręki.

Udzielając zamówienia z wolnej ręki, pamiętaj o tym, że:

razem z zaproszeniem do negocjacji przekazujesz wykonawcy informacje niezbędne do przeprowadzenia postępowania,
masz możliwość zamieszczenia w Biuletynie ZP bądź przekazania do UOPWE ogłoszenia o zamiarze zawarcie umowy; skrócisz wówczas czas na wnoszenie odwołań (zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy Pzp),
najpóźniej wraz z zawarciem umowy wykonawca powinien złożyć Ci oświadczenie o spełnianiu warunków, a jeżeli wartość zamówienia jest równa progom unijnym lub wyższa od nich, również dokumenty potwierdzające ich spełnianie,
masz obowiązek sporządzić pisemny protokół postępowania o udzielenie zamówienia,
musisz opublikować ogłoszenie o udzieleniu zamówienia.