Wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wykonawców na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 4-8 ustawy Pzp z tytułu prawomocnego skazania za przestępstwo przeciwko środowisku

W celu implementacji art. 45 ust. 2 lit. c i d i tezy 43 preambuły dyrektywy 2004/18/WE, uwzględniając znaczenie ochrony środowiska, ustawodawca rozszerzył o przestępstwa przeciwko środowisku katalog przestępstw wymienionych w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 ustawy Pzp, za które – w związku z prawomocnym ukaraniem – wyklucza się wykonawcę z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W świetle postanowień dyrektywy klasycznej, nieprzestrzeganie ustawodawstwa z zakresu ochrony środowiska, które stanowiło przedmiot ostatecznego rozstrzygnięcia sądu, może zostać uznane za wykroczenie przeciwko etyce zawodowej wykonawcy lub za poważne naruszenie, które może stanowić podstawę wykluczenia z uwagi na skazanie wykonawcy za przestępstwo związane z jego działalnością zawodową albo ponoszenie przez wykonawcę winy za poważne wykroczenie zawodowe. Ratio legis wprowadzonej zmiany jest eliminacja z postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wykonawców, którzy naruszają porządek prawny w zakresie szeroko pojętego prawa ochrony środowiska. Cel ustawodawcy wyraża się zatem w zapewnieniu przy wykonywaniu zamówień publicznych szczególnej dbałości o zachowanie w stanie niepogorszonym środowiska naturalnego, co zagwarantować mają wyłącznie rzetelni wykonawcy.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 5 i 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. Nr 226, poz. 1871) w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcy w okolicznościach, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, w postępowaniach określonych w art. 26 ust. 1 ustawy zamawiający żąda, a w postępowaniach określonych w art. 26 ust. 2 ustawy zamawiający może żądać aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 ustawy, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert (pkt 5) i aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert.

W związku z wprowadzonymi zmianami poruszone zostało zagadnienie, czy wykonawcy zobowiązani są uzyskać nowe zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, czy też mogą posługiwać się zaświadczeniem wydanym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej Pzp z dnia 5 listopada 2009 r., pod warunkiem, że zostało ono wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert.

W celu rozstrzygnięcia niniejszej kwestii konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 292), zwanej dalej „ustawą o KRK”. Przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że prawo do uzyskania informacji, czy jego dane osobowe zgromadzone są w Rejestrze, przysługuje każdemu. Osobie, której dane osobowe znajdują się w zbiorach danych zgromadzonych w Rejestrze, na jej wniosek, udostępnia się informację o treści wszystkich zapisów jej osoby. Z powyższego wynika, że każdy obywatel lub rezydent państwa członkowskiego Unii Europejskiej ma prawo do złożenia zapytania do Rejestru o informację w nim zawartą lub w rejestrze karnym innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, dotyczącą jego osoby, jeżeli jest lub był obywatelem lub rezydentem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, do którego kierowane jest zapytanie (vide: art. 7 ust. 1a ustawy o KRK). Prawo do uzyskania informacji, czy jego dane są zgromadzone w Rejestrze, przysługuje także każdemu podmiotowi zbiorowemu, przy czym podmiotowi, którego dane znajdują się w zbiorach danych zgromadzonych w Rejestrze, na jego wniosek, udostępnia się informację o treści wszystkich zapisów dotyczących tego podmiotu (vide: art. 7 ust. 2 ustawy o KRK).

Zgodnie z art. 19 ustawy o KRK informacji o osobie na podstawie danych zgromadzonych w rejestrze udziela się na wniosek ww. osób. Jednocześnie wskazać należy, że dyspozycja przepisu art. 19 ust. 3 wskazuje, jakie elementy obligatoryjnie powinny składać się na wniosek o udzielenie informacji o osobie (o podmiocie zbiorowym). Wniosek osoby, o której mowa w art. 7 ust. 1, o udzielenie informacji z Rejestru powinien zawierać: nazwisko, w tym także przybrane, imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, nazwisko rodowe matki, miejsce zamieszkania, obywatelstwo oraz numer PESEL i podpis wnioskodawcy. Wniosek podmiotu zbiorowego, o którym mowa w art. 7 ust. 2, powinien zawierać oznaczenie tego podmiotu i jego adres. Przy czym, jeżeli we wniosku nie określono rodzaju i zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji, informacja ta powinna zawierać odpis wszystkich zapisów dotyczących wnioskodawcy zamieszczonych na kartach rejestracyjnych i zawiadomieniach.

Z powyższego wynika zatem, że można wyróżnić:

1. zaświadczenia o niekaralności zawierające odpis wszystkich zapisów dotyczących wnioskodawcy zamieszczonych na kartach rejestracyjnych i zawiadomieniach – wydane w następstwie wniosku wykonawcy, w którym nie określono rodzaju i zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji;
2. zaświadczenia o niekaralności zawierające odpis zapisów dotyczących wnioskodawcy zamieszczonych na kartach rejestracyjnych i zawiadomieniach ograniczony zakresem i rodzajem żądanych we wniosku danych, które mają być przedmiotem informacji.
    Reasumując, należy stwierdzić, że wykonawcy którzy występowali do Krajowego Rejestru Karnego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia nie precyzując jego zakresu, mogą w dalszym ciągu posługiwać się w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego uzyskanym zaświadczeniem o niekaralności, pod warunkiem, że zostało ono wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert. Potwierdza ono bowiem, że dana osoba (podmiot zbiorowy) w ogóle nie figuruje w rejestrze, a w konsekwencji, że nie była karana również za przestępstwa przeciwko środowisku.

Konieczność uzyskania nowych zaświadczeń o niekaralności powstaje natomiast wobec podmiotów, które zawężyły zakres i rodzaj żądanych we wniosku informacji do katalogu przestępstw wymienionym w ustawie Pzp w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. Takie zaświadczenie o niekaralności nie potwierdza bowiem braku podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcy w okolicznościach, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 ustawy Pzp.

Na marginesie wskazać należy, że jeżeli zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego nie potwierdza niekaralności za przestępstwa przeciwko środowisku, zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawcę na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do uzupełnienia braków w przedmiotowym zakresie. W kontekście powyższego podkreślić jednak należy, że zaświadczenie o niekaralności potwierdza stan na moment jego wystawienia, a zatem niemożliwe jest jego uzyskanie z datą wsteczną. Nie istnieje zatem możliwość uzupełnienia tego dokumentu w następstwie wezwania przez zamawiającego, w ten sposób, by zaświadczenie potwierdzało niekaralność za przestępstwa przeciwko środowisku na dzień składania ofert. W przedmiotowej sytuacji znajdzie zatem zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp, na podstawie którego z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wyklucza się wykonawców, którzy nie wykazali spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Źródło: Urząd Zamówień Publicznych (www.uzp.gov.pl)