Z roku na rok rośnie liczba przetargów przeprowadzanych w trybach konkurencyjnych, a maleje odsetek tych ograniczających konkurencję. Urząd Zamówień Publicznych planuje dalsze odformalizowanie trybów zapewniających niedyskryminacyjny dostęp przedsiębiorców do zamówień publicznych.
Głównym celem systemu zamówień publicznych jest otwarcie rynku na konkurencję poprzez zapewnienie przedsiębiorcom dostępu do zamówień publicznych na zasadach niedyskryminacyjnych.
Realizacji tego celu służy zasada prymatu przetargu nieograniczonego oraz ograniczonego.
Zamawiający częściej wybierają tryby konkurencyjne
Jednym ze wskaźników, który może służyć ocenie otwartości rynku zamówień publicznych na konkurencję jest częstotliwość stosowania przez zamawiających trybów zapewniających niedyskryminacyjny dostęp przedsiębiorców do zamówień publicznych (przetarg ograniczony, przetarg nieograniczony, negocjacje z ogłoszeniem, licytacja elektroniczna) oraz trybów, w których otwartość zostaje ograniczona (negocjacje bez ogłoszenia, wolna ręka, zapytanie o cenę).
Poniższe dane statystyczne za lata 2007-2011 obrazują strukturę udzielanych zamówień publicznych w podziale na tryby zamówienia.
* - dane za 2011 r. dotyczą okresu do 31 sierpnia 2011 r.
Jak wynika z powyższych danych, rok 2011 jest kolejnym, w którym wyraźnie wzrósł odsetek zamówień udzielanych w trybach konkurencyjnych, głównie w przetargu nieograniczonym (82,01%), a zmalał odsetek zamówień udzielanych w trybach ograniczających konkurencyjność - zapytanie o cenę (2,77%) oraz zamówienie z wolnej ręki (12,53%). Tym samym, w sposób znaczący poszerza się sfera zamówień publicznych zapewniająca przedsiębiorcom niedyskryminacyjny dostęp do przetargów.
Poniższe dane statystyczne za lata 2007-2011 obrazują strukturę udzielanych zamówień publicznych w podziale na tryby zamówienia.
Tryb | Odsetek liczby postępowań | ||||
2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011* | |
Przetarg nieograniczony | 63,79% | 70,39% | 68,28% | 77,94% | 82,01% |
Przetarg ograniczony | 1,30% | 0,97% | 0,79% | 0,69% | 0,76% |
Negocjacje z ogłoszeniem | 0,14% | 0,11% | 0,11% | 0,13% | 0,52% |
Negocjacje bez ogłoszenia | 0,54% | 0,53% | 0,39% | 0,29% | 1,23% |
Dialog konkurencyjny | 0,04% | 0,03% | 0,02% | 0,03% | 0,04% |
Wolna ręka | 28,27% | 22,19% | 25,98% | 17,20% | 12,53% |
Zapytanie o cenę | 5,87% | 5,73% | 4,27% | 3,55% | 2,77% |
Licytacja elektroniczna | 0,05% | 0,05% | 0,16% | 0,17% | 0,14% |
Jak wynika z powyższych danych, rok 2011 jest kolejnym, w którym wyraźnie wzrósł odsetek zamówień udzielanych w trybach konkurencyjnych, głównie w przetargu nieograniczonym (82,01%), a zmalał odsetek zamówień udzielanych w trybach ograniczających konkurencyjność - zapytanie o cenę (2,77%) oraz zamówienie z wolnej ręki (12,53%). Tym samym, w sposób znaczący poszerza się sfera zamówień publicznych zapewniająca przedsiębiorcom niedyskryminacyjny dostęp do przetargów.
Jakie zmiany przyczyniły się do zwiększenia konkurencyjności?
Zdaniem Urzędu Zamówień Publicznych częstsze stosowanie procedur otwartych jest wynikiem ich odformalizowania poprzez przyjęcie szeregu zmian w ostatnich nowelizacjach Prawa zamówień publicznych. Wśród wielu zmian UZP wymienia te dotyczące:
- środków ochrony prawnej,
- zasad zadawania pytań do siwz,
- wprowadzenia możliwości zmian w ogłoszeniach o zamówieniu oraz siwz czy
- możliwości szybszego zawarcia umowy po wyborze oferty najkorzystniejszej.
Inne zmiany, na jakie wskazuje UZP, a które przyczyniły się do zwiększenia konkurencyjności zamówień to:
- zmiany w zakresie udzielania zamówień na tzw. usługi niepriorytetowe,
- wprowadzenie uprawnienia wnoszenia odwołań do KIO na stosowanie trybów niekonkurencyjnych niezależnie od wartości udzielanego zamówienia czy też nałożenie na zamawiającego obowiązku podawania uzasadnienia stosowania trybu niekonkurencyjnego w ogłoszeniu o udzieleniu zamówienia.
Zbyt mało negocjacji z ogłoszeniem i dialogu konkurencyjnego
Pomimo częstego stosowania przez zamawiających trybu przetargu nieograniczonego, to wciąż niewielkie jest wykorzystanie innych trybów konkurencyjnych, takich jak: negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny i licytacja elektroniczna, wobec których istnieje obowiązek publikacji ogłoszeń o zamówieniu zapewniających pełną transparentność. Rzadkie stosowanie negocjacji z ogłoszeniem oraz dialogu konkurencyjnego Urząd Zamówień Publicznych ocenia jako zjawisko niekorzystne, są to bowiem tryby pozwalające na udzielanie zamówień o wysokiej jakości. W związku z tym, mimo dokonanych w ostatnich latach zmian w zakresie tych trybów, służących zachęceniu do ich szerszego stosowania, Urząd Zamówień Publicznych analizuje możliwości dalszego ich odformalizowania.
Źródło: Urząd Zamówień Publicznych www.uzp.gov.pl
